|
Fonti Antologia di cronache italiane altomedievali a cura di Luigi Andrea Berto 2000 - Andrea Berto per "Reti Medievali" Chronicon Salernitanum (81-90) 81. Cum vero talia peracta fuissent, non dissensio parva inter Salernitanam
Beneventanamque (civitatem exorta est), atque vicissim inter se denique seperrime
consurgebant. Set dum creberrime talia iterarentur, audito hoc, Agarenorum gens generalem
faciens monicionem, Calabrie finibus adiunt, circumquaque loca pervadunt. Tarentum veniunt
eamque sine mora ceperunt; idipsum in Apulie finibus perveniunt, pene omnes civitates
Apulie depopularunt, homines, qui ad istar segetum excreverant, succidunt. Comperta eorum
fama, Salernitani ac Beneventani statim, ut unum principem aliud superaret, Agarenorum
legationem mictunt, quatenus cum eis fedus inirent. Illo denique tempore super Agarenos
quidam Satan preerat, atque in civitate Barim denique residebat. Alius Agarenus, Apolaffar
nomine, Tarentum deiebat, et ipse illo in tempore Agarenorum qui in Calabrie finibus
demorabant (preherat). Cum conspiceret a Langobardis pro pacis federe alternatim
vehementer exflagitaret, plus eorum corda silicet obdurabant, atque in hunc modum
Beneventanis legatis verba promserunt: " Vobiscum omnimodis pacem inimus, sed cum
Salernitanis minime fedus videlicet intremur. " Hoc autem dicebant, quatenus eorum
terra depredaverent valerent, quod factum est. Dum vero copiosa multitudo plebis
Agarenorum Beneventum venissent, et princeps Radelchisi eos cum honore recipisset, statim
per Salernitanas fines eos denique misit. Dum misti Beneventani Agarenique nimirum
graderet, omnes quos inveniebant nempe devilitabant, et quicquid reperiri poterant
demoliebant. Set dum Agarenorum gens absoluta a Radelchiso Apuliam reversa fuisset, statim
Sikenolfus princeps sicuti auribus aurierat, ut Radelchisi Beneventanus princeps non parva
thesauri copia ex ecclesie Dei genitricis Marie abstulisset atque Agarenorum ipsum silicet
condonasset, sic idem Sikenolfus ecclesiam Dei genitricis sedis Salernitane ingressus est,
atque ex ea auri copia abstraens, Tarentum ipsum videlicet misit, quatenus Apolaffar ipsum
daret, eumque vehementer exflagitaret, qualiter Salernum cum non paucis veniret. Sed dum
fuisset factum, misti Salernitani cum Agarenis per fines Beneventanas peragrant, incendia
(cuncta demoliunt), atque plurimos hominum necant. Pene non procul ab Beneventana civitate
perveniunt, omniaque diripiunt, Salernum videlicet redeunt. Dum vero una die princeps
Sikenolfus cum ipso Apolaffar ad exercitum foras devenissent, necnon vicissim inter se,
sicuti mos est, cum equitibus consurgerent, atque exinde utrique gauderent, Salernum
nimirum remeant. Sed dum scalas palacii adissent per eamque ascendere maluissent, princeps
Sikenolfus cum ipso nimirum ludebat, atque apprehenso eius brachium, nisu quo valuit super
gradum in quo stabat alcius eum elevans, eumque in tercio superiore gradu deposuit,
amplexatus est eum et obsculavit. Ille vero alta exinde trahens suspiria, tandem in voce
erupit: " Ab hodierna die minime (me) amicum habebis, quia probasti illusistique
mihi. " Habebat denique ipse Agarenus statura pusillus, et animo et viribus pollens.
Dum ille princeps ageret et diceret quia: " Non in dolo sed pro dileccione talia
gessi ", ille per Deum celi iuravit, ut minime iam cum ipso fedus iniret. 82. Comperta igitur evidentius Sikenolfus Agarenorum adventu, ilico strenuissimos suos
viros optimates aliquantos silicet tollens, ad suum cognatum Guidonem, qui illo in tempore
Tuscis preerat, mittens, quatenus sine mora veniret, suumque cognatum ab opressione
silicet Agarenorum liberaret. Ut relatum comiti Guidoni in hunc modum fuisset, statim cum
valido exercitu Salernum venit; et statim utrique cum suis cum magna audacia veniunt
Beneventum. Et dum muros civitatis properassent, unum ex Salernitanis in hunc modum verba
depromsit: " ubi est, inquid, ferrarius vester, aut quid agit? " Cui protinus
est ei responsum: 83. Factum est, ut una die Agarenorum Apolaffar ad portam ipsius civitatis staret atque
Tuscorum Spolitinorum Salernitanorumque hic inde per tutissima loca deambularet, castraque
illorum silicet exploraret, et quotquot conspiceret extra castra graderet, ilico (cum) suo
armigero Alim nomine super eos irruebat, atque plurimis ex eis in terram videlicet
prosternebat. 84. Dum talia peracta fuisset, Beneventani una cum suo principe deintus veniam
poposcebant, munera necnon plurima promictebant; Sikenolfus exinde omnimodis satagebat, ut
minime Guidonem ad sensum illorum cordemque inclinaret. Idipsum iterum atque iterum talia
gestire maluerunt, ut propria ipse Guido reverteretur; sed minime illorum videlicet annuit
preces. 84a. Dum talia princeps Radechisi una cum suis proceribus audissent, mirati sunt valde, atque inter se exinde invicem nimirum conloquebatur, asserentes: " Quis temerarius talia ausus est promere, ut perficiat, sicuti Toto perfecit? " Statim per scriptam paginam Sikenolfi Guidonique mictunt nunciandum. Dum paginam quidam ex eis legisset, nimirum et ipsi valde sunt mirati exinde, et inter se statuerunt, quatenus ante optutum Lodoguici regi talia firmarentur. Et ipse Guido mille solidi iam dicti tollens, una cum suo cognato suumque populum Beneventum deserunt, propria reddeunt. Atque dona plurima Guidoni sui cognati Sikenolfus denique dedit; et sic nempe ab invicem sunt sequestrati. 84b. Ab illo denique tempore Salernitani peculiarem optinunt principatum, et ipsum federi scriptum in hac Salernitana urbe adhuc hactenus manet, et sufficienter ab illustrissimis viris repperivimus eum nimirum firmatum. Et tamen nomina illorum non pretermictam. In primis Radelchisi princeps propria manu scriptum inibi erat, idipsum Maielpoto, Rofrit, Bernardus, Toto, Iohannes, Maio, Tassillo, Guata, Dauferi, Mathenolfus, Poto, Petrus, Caide, Laitu, Gualaizi, Ermengardus, Adelchisi, Tassilo, Roderisi, Iohannes, Arechisi, Adechisi, Auduini, Epo, Adelvertus, Guaiferi, comes Radoalt, Radolgari, Radelfrit, Azzo, Adelricus, Adelverio, Saductus, Landemari, Pandenolfo, Ingenprandus. 85. Dum talia patrata fuisset, moxque Radelchisi princeps Beneventanus Totonem vocavit, et ei ad optinendum castellum coram suis optimatibus, sicuti eum exoraverat, tradidit, atque dona ei demum silicet promittebat; et ab omnibus nimirum sepissime collaudabatur, et meritorie, quod (que) vix a multis hominibus per multos dies operari potuissent, mox a sagacissimo viro (essent) nimirum completa. 86. Hac denique tempestate Amalfitani nimirum principi Sikenolfi et Salernitanis omnimodis obediebant, atque ipse princeps ad instar sui germani plurima illorum predia condonavit, et illi, ut diximus, fideliter nimirum optemperabat, licet in sua urbe ad abitandum quemammodum (antea reverti) nolebant. At Salernitani quanti ex hiis remanserunt Atraniensi hac urbe, licet non fuissent cura illis qui menia antica ecclesieque cremaverant ac denudaverant, foras expellunt, habitandique locum eorum Veterim dant. Amalfiam denique ad habitandum ire minime audebant, quia iam omnimodis minime ab illis recipiebantur; et, ut ferunt, in Veterim habitaverunt usque in tempore principis Guaiferii. A tempore predicti Guaiferii in hac urbem ad habitandum revertuntur propter Agarenorum metum. 87. Me denique libet Amalfitanorum originem, partim (que) a maioribus nostris mihi relatum est, partim quo a veteranis a illorum libenter audivi, necnon in autenticos libros nomina iudicum comitumque repperivi scripta, annectere huic ystorie; quid hactenus cunctis mansit incognitum, ex qua provincia orti cuiussve fuissent generis et ordinis seu officii, quorumque regum imperatorumve temporibus dimicassent; nec antecessorum nostrorum industria perquirere cure fuit, nec ulti sagaci relacione notum est nostre silicet humilitati; et velud avidus indagator, quotquot ex circumfluis regionibus viros comperi, indesinenter perquirere curavi, ut si apud eos aliquid de gestis triumphisque predictorum Amalfitanorum scripta continerent, vel apud notos et cognitos forte repperiri potuissent, fideli relacione nostre ignavie rescriptum tradere. Sicque factum est, ut hec quo subter annectimus, nostre noticie predictorum Amalfitanorum originem sint cognita et ostensa. 88. Tempore quo Costantinus imperator Romanorum regni moderabat habenas et primi
civitati eius consilio et fortitudine summa polleret (et) dum sui regni gubernacula
predictus imperator moderantissime gubernaret, atque eum prodigia magna Dominus seperrime
nimirum ostenderet, per inspiracionem divinam propria civitas linquens, cum usore et
natos, (cum) suis proceribus cum cunctisque optimatibus necnon militesque Constantinopolim
venit, atque ipsius civitati nomen nimirum dedit, quo antea fuit a Vizzans quodam rege
Vizantia appellata, Romam quippe beatorum Petri et Pauli iuris reliquia. Dum vero
unusquisque nimirum satageret, qualiter cum suis quippe opibus Constantinopolim
properarent, factum est, ut multas navium honeratas sulcantes equora illuc gradere
festinarent. Sed dum simul alternatim deambularent, pervenerunt in Sclavorum fines, moxque
procella ventorum exorta est, mareque vehementer intumuit, et dum diu fluctuaret, duarum
ex eis navium sine hominibus interitum naufragate sunt. Sed dum suarum silicet rerum
deperissent ibidem, et nec sumptum haberent, quatenus naves fractas solidarentur, incole
foci illius exorarunt, ut [ibitandum] ibidem ad habitandum cum eis locum nimirum darent.
Illi vero talia audientes, huiusmodi verba promserunt: " Et terram ad habitandum
vobis dabimus, et sumptum vobis vestrisque uxoribus habundanter tribuemus. "
Vocaturque nomen loci illius nimirum Ragusi, habitaveruntquc inibi temporibus multis. Sed
dum a Ragusanis sepissime opprimerentur et iam omnimodis sustinere quippe nequirent,
moxque furtim naviculas illorum ascendunt, Italiamque cum uxores et natis suisque
suppelectileque quippe properarunt. Nam donec Ragusim demorarunt, a iam dictis illius
habitatoribus terre Romani sunt vocitati; at ubi Italiam adierunt veneruntque in locum qui
Melfis dicitur, ibique multo videlicet tempore sunt demorati, et inde sunt Amalfitani
vocati; locum namque nomen dedit illorum. Ab illodenique tempore, ut diximus, Amalfitani
(fuerunt) vocati, sicuti Suevi a monte Suevo, de quibus Lucanus: Fundit ab extremo flavos
aquilone Suevos. 89. Igitur dum prolixo tempore ibidem Amelfitani morarentur, Italiamque diversis
potestatibus diversarum gencium invasa (esset), locus ille quo Malfitani degebant, vilior
(esset), atque eos nimirum in servitute attriberent, sustinere eam omnimodis (non
valentes), dam exinde sunt moti, pervenerunt in locum (ubi Ebulis dicitur), qui est prope
a Salernitana urbe fere miliaria 14, et de districtu ac iurisdicione urbis eiusdem. Sed
opprimebantur ab incole loci illius, et illi nimirum metuebant, ne a maioribus in
servitute amplius nimirum opprimerentur, quemadmodum oppressi in Ragusi fuerant. Sed
quidam ex eis dum perambularent illac hac propter negocium, pervenerunt in locum ubi Scala
dicitur; et dum fuissent ab hominibus qui ibidem morabant multum rogati, ut ibidem
paulisper morarent, illi (vero) dies aliquot ibidem manserunt, atque deinde descenderunt
in locum ubi nunc Amalfitani degunt, locumque illum undique circuieiites, cumque
vehementer expiantes, tandem ad suos reversi sunt. Dum enim omnia que vidissent eorum
silicet retulissent, atque eorum tutissimum locum et abundancie aque nimirum
collaudassent, minime eorum verba crediderunt; set statim strenuos illuc viros miserunt.
Sed cum omne ipso loco delicacius explorantes, eorumque oculis vehementer complacuisset,
remearunt cum magno gaudio nimirum ad suos. Et dum eis promerent quia: " Tutissimum
locum repperivimus; tantum eamus ibique silicet quiescamus, quia ibidem ab hostibus
omnimodis metum nil habemus. " Cum natia Amalfitani certo certius cognovissent, mox
clam exinde sunt moti, cum uxoribus et liberis et omnia quo portare poterant Scala
deveniunt, locum eumque cicius invadunt, atque nomen ipsi loco dederunt, sicuti in
istoriis legimus, ut Medi a rege suo cognominati putantur. Namque Iason, Peliaci regis
frater, a Pelie filiis Tessalia pulsus est cum Media, uxor sua, cuius fuit privignus Medus
rex Atheniensium, qui post mortem Iasonis orientis plagas perdomuit, ibique Mediam urbem
condidit, gentemque Medorum nomine suo silicet appellavit. Set invenimus nimirum in
Genesi, quod Madai auctor gentis Medorum fuisset, a quo et cognomimati, ut superius dictum
est. Sic denique Troianorum gens antea Dardana a Dardano nominata. Nam Dardanus et Iasius,
sicut in ystoriis peribentur, fratres fuerunt, ex Grecia sunt profecti; ex hiis Iasius ad
Traciam, Dardanus ad Frigiam pervenit, ibique primus regnavit, post quem filius eius
Erictonius, deinde nepos eius Tros, a quo Troiani nunccupati sunt. 90. Primo anno quo sunt egressi de Salerno per indictionem ingredientem terciam per
Kal. Septembr, predicti Malfitani anno primo principis Radelchisi, (comes) preposuerunt
quidam Petrus nomine. Subsequente alio anno Sergius comes ordinarunt, filius Gregorii
comitis, deinde Urso comes, filius Mauroni comitis, et post eum Cunari comitis; iterum
Sergio comes, filius Constantini comiti. Post ipsum comitem duos per annum, hii sunt Lupus
et Iaquintus comites. Deinde incipientes illorum preesse Marinus prefectus solus. Sequitur
post eum Urso comes cum Fluro comite, et post eum Musco comes cum Sergio comite, et iterum
Leo comes cum Mauro comite, et post eum... de Atrano cum Mauro comite. Sequitur Lupinus
comes et Iohannes comes, deinde Mauro comes cum Urso comite. Post eos Urso comes cum
Sergio comes qui dicitur de Marina; iterum Tauro et Constantino comitibus. Deinde Sergius,
filius prefecti Marini, sedit annos 3; temporibus Mauri prefecti Bonus et Iohannes
comites; post ipsos Pantaleo et Pantaleo comites; deinde Leo et Iohannes comites. |